Коридори миёнӣ як масири ҳамлу нақли байни давлатӣ аси ки транс Хазар номида мешавад; як артерияи тиҷории нави ҳаётӣ ки аз Қазоқистон, Осиёи Миёна, Аврупои шарқӣ ва Туркия ва аз баҳри Хазар (Коспӣ) ва баҳри Сиёҳ ва шарқ ва ғарб ро ба ҳам пайванд медиҳад.
Маҳмулаҳои бории коридори миёнӣ дар байни солҳои 2020 то 2021, 52 фоиз афзоиш ёфта аст ва ба рекорди 3.2 миллион тонна дар сол 2022 расид. Ин афзоиши ҳаҷми маҳмулаҳои тиҷорӣ, таваҷҷӯҳи ширкатҳои ҳамлу нақл дар сар то сари Аврупо монанди “Rail Cargo Group” Австрия, “Maersk” Дания, “Nurminen Logistics” Фанляндия ва Bridge Cargo “Rail” Нидерланд ро ба худ ҷалб намуда аст.
Бархе аз коршиносон ва нозирон пешбинӣ мекунанд ки зарфияти интиқоли маҳмулаҳо ба зудӣ ба 10 миллион тонна дар сол афзоиш хоҳад ёфт; зеро такмили нақби “Мармарай” дар зери тангаи босфор тавассути Туркия, ин масири роҳи оҳаниро тақвият карда ва маҳсулотро метавон мустақим ба Аврупо мунтақил бишаванд.
Аввалин фоидаи коридори миёнӣ ба насбати масирҳои дигар шитоб ва суръат аст; маҳсулоте ки аз Чин аз тариқи Қазоқистон ва коридори миёнӣ убур мекунанд ва танҳо дар 12 рӯз метавонанд ба бозори иттиҳодияи Аврупо бирасанд. Ин тақрибан ниме аз замони масири тиҷорати дарёӣ аз тариқи уқёнуси Ҳинд ки 22 то 37 рӯз идома дорад, мебошад.
Дар ҳоле ки зарфияти тақвияти ин масир ва коҳиши замони транзит мушаххас аст, чолиши зуд ҳингом барои коридори миёнӣ, итминон аз вуҷуд зерсохтҳои лозим буда аст ки Қазоқистон сармоягузории қобили таваҷҷуҳе барои афзоиши зарфияти ин масири транзитӣ эҷод карда аст. Дар сентябр 2022, Аморати муттаҳидаи Арабӣ ва Қазоқистон тавофуқ карданд ки 900 миллион доллар ба пружаҳое ки аз коридори миёнӣ пуштибонӣ мекунанд, бияфзоянд. Аз тарафе, Чин аз тариқи тарҳи “камарбанд ва ҷодда” худ, ва аз тарафи дигар, иттиҳодияи Аврупо аз тариқи тарҳи “дарвозаи ҷаҳонӣ” худ, саҳми қобили таваҷҷӯҳе дар тақвияти коридори миёнӣ ва тақвияти пайванд дошта анд.
Интизор меравад бисёре аз бозигарони ҷаҳонӣ ба воситаи коридори миёнӣ баҳра манд гарданд; аз ҷумла судманд шудани Осиёи Миёна бо таъмини энержии мавриди ниёзи Аврупо, то судмандии Аврупо бо содироти маҳсулоти люкси худ ба бозорҳои Осиёи Миёна ва шарқ, зарфияти густурдаи масири ҳамлу нақли байни давлатии транс Хазар метавонад сармоягузории навро дар Қазоқистон ва кишварҳои ҳамсоя эҷод кунад ва шарикони тиҷориро дар замони пурталотум ки масирҳои ҳамлу нақли ҷойгузин ниёз аст, муттаҳид.
Ҷигуна Осиёи Миёна метавонад нақши бештаре дар равобити тиҷории баланд муддат байни шарқ ва ғарб ифо кунад?
Чолишҳое монанди ташрифоти идорӣ, қобилияти ҳамкории роҳоҳанҳо ва нигоҳдории зерсохтҳо ва даҳҳо чолиши дигар ки бояд ҳал карда шаванд. Чанд сол пеш нишон дода аст ки занҷираҳои таъмини мавҷуд чиқадар осебпазир ҳастанд, ки зарурати тақвияти коридори миёниро барои афзоиши инъитофпазирии минтақаро пуррангтар мекунад.
Қазоқистон барои дарки беҳтар ва расидагӣ ба чолишҳои мавҷуд дар ин масири транзитӣ, анҷумани байнидавлатии Остона ро роҳандозӣ мекунад. Ин анҷуман як платформи ҷаҳонӣ аст ки раҳбарони ҷаҳониро барои гуфтугӯ дар мавриди сиёсӣ, тиҷорӣ, ва донишгоҳӣ гирдиҳам меоварад, то дар мавриди чигунагии беҳбуди ҳамкорӣ дар сатҳи байналмаллаӣ баҳс кунанд. Ин гуфтугуҳо бо таъкид бар аҳамияти коридори миёнӣ ва афзоиши ҳамкориҳои минтақавӣ буда ва тарҳҳое бо тамаркуз бар пайванди, идғом ва тиҷорати Осиёи Миёна дар бар хоҳад дошт.
Қазоқистон ки пештар барои содирот ва воридоти маҳсулот ба логистикаи Русия вобаста буд, ба суръат табдил ба як раҳбари минтақавӣ дар ҷобаҷоии маҳмулаҳо дар сар то сари Осиёи Миёна шуда аст. Ин мавзӯъ фурсатҳоеро барои Қазоқистон эҷод карда аст то марказҳои транзитӣ ва тиҷории худ ро тавсиъа диҳад. Иттиҳодҳои нави ки дар Қазоқистон бо шарикҳои худ аз ҷумла Туркия, Узбакистон ва Озарбойҷон ташкил дода аст, нишонаҳои равшане аз иродае сиёсӣ аст ки аз коридори миёна ҳимоят мекунад. Қазоқистон дар бозтоби ҷоддаи Абрешими таърихӣ, бо азми қавӣ ба сохт ва ҳақиқӣ кардани чашмандози стратегии шӯҳратгароии як масири нав, яъне транс Хазар аст.
