Дар тӯли солҳои ахир ва бахусус, пас аз суқути ДОИШ ва оддӣ шудани шароити Ироқ, шоҳиди ин ҳастем, ки ин кишвар тағйиротеро дар рӯйкардҳои иқтисодии худ, бавижа дар заминаи тронзит дар дастури кори худ қарор додааст.[1]
Бар ҳамин асос, Ироқ барои баҳрамандӣ аз мавқеияти жеополикии худ, конфронсе бо ҳузури нахуствазири Ироқ ва вузарои ҳамлу нақл (транспорт)-и даҳ кишвари минтақа, дар Бағдод баргузор кард ва аз тарҳи баландпарвозонае парда бардошт, ки бо тавсиаи зерсохтҳои ҷоддаӣ ва релӣ (роҳи оҳан) метавонад ин кишварро ба конуни ҳамлу нақли минтақа табдил кунад ва заминаи иртиботи Аврупо бо кишварҳои ҳавзаи Халиҷи Форс ва дигар кишварҳои Ховари Миёнаро фароҳам созад.
Ин пружаи ҳабдаҳ миллиард долларӣ, ки номи он “Масири тавсиа” аст, ҳанӯз мароҳили аввалияи худро тай мекунад ва дар сурати такмили ниҳоӣ, метавонад 1200 километр аз марзи шимолӣ бо Туркия, то Халиҷи Форс дар ҷануби Ироқро ба якдигар муттасил кунад.[2]
Баҳрабардорӣ аз пружаи Масири тавсиа метавонад масофаи миёни кишварҳои Ховари Миёна ва ҳавзаи Халиҷи Форс ба паҳнаи баҳри Медитарона ва Аврупоро ба шакли ҷиддӣ кутоҳ кунад ва ба яке аз масирҳо ва коридорҳои аслии минтақа барои ирсоли бор ва коло ва ҳамчунин ҳамлу нақли мусофир табдил шавад.[3]
Тавре ки Босим Ал-Аводӣ сухангӯи кобинаи Ироқ дар такмили тавзеҳоти ин пружа изҳор дошт, ҷодаи тавсиа, тарроҳии стротежик аст, ин тарҳ, як масири дохилӣ, ки ду шаҳрро ба ҳам муттасил мекунад, нест, балки масире дар Ироқ аст, ки аҷзои минтақаро ба ҳам васл мекунад ва колоҳои тамоми кишварҳоро мунтақил мекунад ва ҳадафи аслии он иттисоли Аврупо ба кишварҳои ҳамсояи ҷануби Ироқ аст.
Ал-Аводӣ ҳамчунин эълом кардааст: Хатти стротежики роҳи оҳан ба миёнгин, ҳазору саду ҳафтоду панҷ километр ва ҷоддаи заминӣ низ ҳудуди ҳазору саду навад километр эҳдос хоҳад шуд.
Вай афзуд: Ин ду роҳ дар ҷануби кишвар, масирҳои мутафовите доранд, аммо дар шимоли устони Карбало ба якдигар мерасанд ва то минтақаи Фейш Хобур ҳаммасир ҳастанд.
Ал-Аводӣ хотирнишон кард: Корбурди ин масир, ҳамлу нақли анвои мухталифи коло аз Аврупо ба Туркия аз тариқи Ироқ ва сипас ба ҳамсоягони ҷанубии Ироқ аст; ҳамчунин колоҳои кишварҳои арабии ҳамсояи ҷанубии Ироқ аз тариқи Ироқ ба Туркия ва Аврупо мунтақил мешавад.
Вай таъкид кард, ки давлати Ироқ моил нест, ки ин масир танҳо масири тронзитӣ бошад, балки мехоҳад ба масири ҳаётии иқтисод мубаддал шавад.
Сухангӯи кобинаи Ироқ идома дод: Барномарезиҳое барои шаҳракҳои санъатӣ ва маскунӣ дар атрофи ин масир вуҷуд дорад ва ин ҷодда шоҳиди убури континерҳо аз 25 кишвар хоҳад буд.[4]
Аммо чӣ бароварде аз мазоёи роҳандозии ин пружа сурат гирифтааст?
Як манбаи расмӣ дар вазорати ҳамлу нақли Ироқ таъкид кардааст, ки пружаи роҳбурдии масири тавсиа, илова бар эҷоди ҳазорон фурсати шуғлӣ, суди солона чаҳор миллиард доллариро барои Ироқ ба армуғон меоварад ва яке аз мазоёи он пайванди тиҷорат байни шарқ ва ғарби ҷаҳон аст.[5]
Илова бар он, ин ҷодда як шараёни иқтисодӣ аст, ки атрофи он шаҳрҳои маскунӣ ва шаҳракҳои санъатии бузург сохта хоҳад шуд ва аз он ҷо ки ниёзманди таъсисоти густардаи хадамотӣ ва гардишгарӣ, аъам аз ҳотел ва ресторан ва поркинги мошин аст, метавонад фурсатҳои вижаеро барои Ироқ фароҳам кунад.[6]
Ҳамчунин Теҳрон низ метавонад аз мазоёи пружаи “Масири тавсиа” манфиат барад, хусусан, ки Эрон аз миёнаҳои соли гузашта ба дунболи роҳандозии коридори Халиҷи Форс – Баҳри Сиёҳ барои иттисоли Ҳинд ба Арманистон ва Гурҷистон низ будааст. Аз он ҷо ки Эрон ҳамеша пули амине миёни Туркия ва Қатар ва ба унвони шарики роҳбурдии ду кишвар буд, дар шароити сахти таҳрими кишварҳои арабӣ алайҳи Дуҳа, бо эҷоди коридори Туркия-Эрон-Қатар тавонист бисёре аз ниёзҳои Қатар, бавижа дар бахши маводди ғизоиро таъмин кунад.
Ду сол пеш низ, масири Аморот-Эрон-Туркия барои интиқоли маҳмула ва коҳиши ҳазина ва замон ба сурати пойлут, иҷроӣ шуд, ки тамоми ин масирҳо эҳтимолан таҳти таъсири масири роҳи тавсиа қарор хоҳад гирифт. Аз тарафи дигар, содироти нафти Эрон аз бандари Басра ба Туркия метавонад дар ин чорчӯб бошад ва эҳтимолан ҳамкории Теҳрон-Бағдод-Онкороро дар ин ҳавза тақвият кунад.[7]
