Матни комили мусоҳибаи Ироқчӣ бо шабакаи омрикоии MSNBC
Ахбори байналмилал
Ироқчӣ дар мусоҳиба бо шабакаи омрикоӣ: Гоми баъдии ман ироаи пешнависи як тавофуқи эҳтимолӣ ба Омрикост
Омрико аз Эрон нахоста ғанисозиро ба таври доим канор бигузорад
Такзиби пешниҳоди таълиқи 3-солаи ғанисозӣ
Таҷаммуи низомии Омрико дар атрофи Эрон бефоида аст
* * *
Сайидаббоси Ироқчӣ, вазири умури хориҷаи Ҷ.И.Эрон дар гуфтугӯ бо шабакаи MSNBC ба суолоти мухталиф посух дод.
Ироқчӣ хотирнишон кард: “Як нуктаро бояд таъкид кунам; ҳеч роҳи ҳалли низомӣ барои барномаи ҳастаии Эрон вуҷуд надорад. Ин мавзӯъ пештар озмуда шудааст.
Ҳамалоти густардае ба таъсисоти мо анҷом шуд, донишмандони мо терур шуданд, аммо натавонистанд барномаи ҳастаии моро аз байн бибаранд. Чаро? Чун ин барнома ба дасти худи мо ва донишмандонамон тавсиа ёфтааст.
Ин фанноварӣ мутааллиқ ба мост ва бо бомбборон ва иқдоми низомӣ қобили нобудӣ нест. Танҳо роҳи ҳалл, диплумосӣ аст. Ба ҳамин далел Омрико ба мизи музокира бозгашта ва ба дунболи тавофуқ аст. Мо барои сулҳ омодаем, барои диплумосӣ омодаем, ҳамон қадр ки барои дифоъ аз худ низ омодаем.”
Вай хотирнишон кард: “Агар касе ба дунболи роҳи ҳалл барои барномаи ҳастаии Эрон аст ва мехоҳад мутмаин шавад ин барномаи сулҳомез боқӣ мемонад, танҳо масир, роҳи ҳалли диплумотик аст.”
Ироқчӣ дар хусуси мавзӯи ғанисозӣ изҳор дошт: “Ин гумоназаниҳо дуруст нест. Мо акнун бо якдигар дар ҳоли кор ҳастем. Мо ҳеч таълиқе пешниҳод накардаем ва тарафи омрикоӣ ҳам дархости “ғанисозии сифр” матраҳ накардааст.”
Вай бо хасмона хондани сиёсатҳои давлатҳои мухталифи Омрико алайҳи миллати Эрон гуфт: “Аввал аз ҳама, мо мардуми Омрикоро душмани худ намедонем. Мо сиёсатҳои давлати Омрикоро алайҳи Эрон хасмона медонем. Замоне, ки ин хусуматҳо мутаваққиф шавад, он гоҳ шояд битавонем ба навъе равобити мутафовит биандешем.”
Муҷрии ин шабакаи омрикоӣ пурсид: раисиҷумҳур Тромп ағлаби ин барномаро тамошо мекунад. Паёми шумо ба раисҷумҳур ва аъзои Конгресс чист?
Ироқчӣ дар посух гуфт: “Паём ин аст, ки давлатҳои пешини Омрико тақрибан ҳар коре алайҳи мо анҷом додаанд: ҷанг, таҳрим, механизми моша ва ҳар чизи дигар. Аммо ҳеч як натиҷа надод.”
Вай дар идома хитоб ба Тромп ва дигар давлатмардони омрикоӣ тасреҳ кард: “Агар бо мардуми Эрон бо забони эҳтиром сӯҳбат кунед, мо низ бо ҳамон забон посух хоҳем дод. Аммо агар бо забони зӯр бо мо сухан бигӯянд, мо низ ҳамон гуна посух хоҳем дод. Фикр мекунам эрониён нишон додаанд мардуме боиззат ҳастанд. Мо фақат ба забони эҳтиром посух медиҳем. Ин ҳамон равише аст, ки бояд бо мо сухан гуфта шавад ва натиҷаашро хоҳанд дид.”
Посухи Ироқчӣ ба таҳдидҳои мукаррари Тромп: “Эрон ба беҳтарин шакли мумкин аз худ дифоъ мекунад”
Муҷрии омрикоӣ суол кард: “Моилам бипурсам дирӯз клипе аз суханони раисҷумҳур пахш кардем, ки мегуфт тавофуқ бо Эрон чизи хубе хоҳад буд. Сипас идома дод, ки нарасидан ба тавофуқ бо Эрон ҳам метавонад чизи хубе бошад, ки эҳтимоли ҷангро тадоъӣ мекунад. Наметавонед ба мо бигӯед фосилаи Иёлоти Муттаҳида ва Эрон дар ҳоли ҳозир барои дастёбӣ ба тавофуқ, ки битавонад аз ҷанг ҷилавгирӣ кунад чӣ қадр аст?”
Ироқчӣ изҳор дошт: “Чанд рӯз пеш дар Женев гуфтугӯҳои бисёр хубе доштем ва тавонистем дар бораи мавзӯъоти муртабит бо барномаи ҳастаӣ ва таҳримҳои Омрико гуфтугӯ кунем. Ва бар сари маҷмӯъае аз усул ё усули роҳнамо музокирот ва шакли эҳтимолии як тавофуқ ба тафоҳум расидем. Сипас аз мо хоста шуд пешнависе аз як тавофуқи эҳтимолӣ таҳия кунем, то дар дидори баъдӣ дар бораи он пешнавис гуфтугӯ кунем, музокира дар бораи матни онро оғоз кунем ва умедворем ба натиҷа бирасем.
Ин масири пеш рӯйи мост ва ба назарам ин раванди оддии ҳар музокираи байналмилалӣ аст ва тавофуқ кардем ин масирро дунбол кунем.
Як нуктаро бояд таъкид кунам ин аст, ки ҳеч роҳи ҳалли низомӣ барои барномаи ҳастаии Эрон вуҷуд надорад. Ин мавзӯъ соли гузашта озмуда шуд ва ҳамлаи густардае ба таъсисоти мо сурат гирифт. Онҳо донишмандони моро шаҳид ва терур карданд, аммо натавонистанд барномаи ҳастаии моро аз байн бибаранд.
Чаро? Чун ин барнома ба дасти худ мо ва донишмандонамон тавсиа ёфтааст. Ин фанноварӣ тавассути мо тавсиа ёфта ва мутаъаллиқ ба мост ва бо бомбборон ва иқдоми низомӣ қобили нобудӣ нест. Танҳо роҳи ҳал, диплумосӣ аст. Ба ҳамин далел аст, ки Омрико ба мизи музокира бозгашта ва ба дунболи тавофуқ аст.
Мо барои он омодаем. Мо барои ҷанг омодаем ва барои сулҳ ҳам омодаем. Мо барои диплумосӣ ва музокира омодаем ҳамон қадр, ки барои ҷанг омодаем.
Фикр мекунам бори гузашта собит шуд, ки Эрон қодир аст ба беҳтарин шакли мумкин аз худ дифоъ кунад, пас аз 12 рӯзи ҷанг, душманони мо чорае ҷуз дархости оташбаси бидуни қайду шарт надоштанд. Агар дубора чунин коре кунанд, вазъият ҳамин хоҳад буд.
Агар ба дунболи тавофуқ ҳастанд, агар роҳи ҳалле барои барномаи ҳастаии Эрон мехоҳанд, агар мехоҳанд итминон ҳосил кунанд, ки барномаи ҳастаии Эрон сулҳомез аст ва барои ҳамеша сулҳомез боқӣ мемонад, танҳо роҳи ҳал, музокираи диплумотик ва дастёбӣ ба як роҳи ҳалли диплумотик аст.”
Мо ҳеч таълиқе пешниҳод накардаем
Муҷрии шабакаи омрикоӣ дар идома суол кард: “Бадеҳӣ аст, ки гузоришҳое аз ҳайати омрикоӣ ва ҳамчунин аз ҳайати Эрон дар бархе аз мусоҳибаҳои шумо низ нишон медиҳад, ки шумо дар бархе мавзӯъот дар масири мусбате пеш рафтаед, аммо як мавзӯъ ҳамчунон маҳалли ихтилоф аст. Иёлоти Муттаҳида хоҳони таълиқи доимии барномаи ғанисозии шумост. Намедонам, ки Эрон таълиқи чандсола пешниҳод карда буд. Аммо Омрико хоҳони таваққуфи доимии ғанисозӣ аз сӯйи Эрон аст. Оё мумкин аст Эрон ба чунин мавзеъе бирасад, яъне пазириши он мавзеъи ҳадди аксарии таълиқи доимии барномаҳои ғанисозии худ?”
Ироқчӣ дар посух гуфт: “Фикр мекунам ин гумоназаниҳое, ки матраҳ кардед дуруст нест. Мо акнун бо якдигар дар ҳоли кор ҳастем. Мо ҳеч таълиқе пешниҳод накардаем, тарафи омрикоӣ ҳам дархости ғанисозии сифр матраҳ накардааст.”
Муҷрӣ пурсид: “Бисёр хуб, иҷоза бидиҳед ҳамин ҷойи сӯҳбати шуморо қатъ кунам. Чунин чизе гузориш шудааст, бинобар ин мехоҳам барои касоне, ки барномаро тамошо мекунанд ва он гузоришҳоро хондаанд, мавзеъи шумо ин аст, ки Иёлоти Муттаҳида дархост накарда, ки ғанисозӣ ба таври доимӣ таълиқ шавад? Оё ин ҳамон чизе аст, ки мегӯед?”
Вазири хориҷаи Ҷ.И.Эрон изҳор дошт: “Бале, он чи акнун дар борааш сӯҳбат мекунем ин аст, ки чӣ гуна итминон ҳосил кунем, ки барномаи ҳастаии Эрон, аз ҷумла ғанисозӣ, сулҳомез аст ва барои ҳамеша сулҳомез боқӣ хоҳад монд ва дар муқобил, Эрон иқдомоте барои эътимодсозӣ анҷом диҳад, то тазмин кунад барномааш сулҳомез боқӣ мемонад ва дар муқобил, таҳримҳо лағв шавад.”
Муҷрӣ пурсид: “Он иқдомот чист, оқои вазир? Акнун чӣ иқдомоте метавонад тазмин кунад, ки барномаи ҳастаии Эрон ҳамвора сулҳомез боқӣ бимонад?”
Ироқчӣ гуфт: “Ҳам таъаҳҳудоти фаннӣ вуҷуд дорад ва ҳам таъаҳҳудоти сиёсӣ ва иқдомҳои фанние, ки бояд анҷом шавад, то итминон ҳосил шавад ин барнома сирфан барои аҳдофи сулҳомез аст ва акнун рӯйи ҳамин масоили фаннӣ кор мекунем.
Ба ҳамин далел Рафаэл Гросси, мудири кулли Ожонси байналмилалии энержии атомӣ дар музокироти ахир нақши бисёр созандае ифо кард, то аз тариқи ироаи пешниҳодҳои фаннӣ битавонад ба ҳалли ин масаъла кӯмак кунад. Бинобар ин қатъан иқдомҳои фанние вуҷуд дорад, ки метавон анҷом дод ва тазмин кард, ки барномаи Эрон ҳатто натавонад мунҳариф шавад, ин ҳамон коре аст, ки дар соли 2015 анҷом додем ва мӯътақидам метавонем дубора онро анҷом диҳем, ҳатто ба шакле беҳтар.
Ин ҳамон чизе аст, ки дар ҳоли ҳозир рӯйи он кор мекунем. Ман ба тими худ дастур додаам, ки рӯйи ҷанбаҳои мухталифи як тавофуқи эҳтимолӣ кор кунанд. Ман дар тамоси мустақим бо Рафаэл Гросси ҳастам, пешниҳодоти ӯро дарёфт мекунам ва ҳамчунин бо тарафи гуфтугӯи худ Стив Уиткофф ва Ҷоредом Кушнер дар тамос ҳастам ва ҳар замон лозим бошад дубора бо ҳам хоҳем нишаст, то бубинем чӣ гуна метавонем ба тавофуқе одилона ва мунсифона бирасем.
Ҳамон тавр, ки Тромп низ ишора карда, ба бовари ман, тавофуқе одилона ва мунсифона дастёфтанӣ аст, аммо ба навъе халлоқият ва инъитофпазирӣ аз сӯйи ҳар ду тараф ниёз дорем, то тавофуқ дар дастрас бошад, роҳи ҳалли дигаре барои ин масаъла вуҷуд надорад.”
Гузинаи низомӣ фақат авзоъро печидатар мекунад
Муҷрӣ дар идома пурсид: “Оқои вазир! Ба назар мерасад ду ҷадвали замонии мутафовит дар ҷараён аст, ки бо якдигар дар таъоруз ҳастанд. Гумоназаниҳое матраҳ шуда, расонаҳо бисёр дар бораи он ҳадсу гумон задаанд дар Иёлоти Муттаҳида ва саросари Ғарб, ки мумкин аст ҳамлае ба зудӣ, ҳатто ҳамин охири ҳафта рух диҳад, аммо пас аз дидор дар рӯзи душанбе, гуфтед барои муддате пешниҳоди мутақобили дигаре таҳия хоҳед кард ва онро ба оқои Уиткофф ва Кушнер ироа медиҳед. Ба ман бигӯед кадом ҷадвали замонӣ дуруст аст.”
Ироқчӣ хотирнишон кард: “Бояд бигӯям, ки аввал аз ҳама, ҳеч зарбулаҷале (ултиматуме) вуҷуд надорад. Мо фақат бо якдигар гуфтугӯ кардем, ки чӣ гуна метавонем ба тавофуқе сареъ бирасем, тавофуқи сареъ чизе аст, ки ҳар ду тараф ба он алоқаманд ҳастанд. Ҳамон тавр ки медонед, мо таҳти таҳрим ҳастем. Бадеҳӣ аст ҳар рӯзе, ки таҳримҳо лағв шавад, ҳар чи зудтар бошад, барои мо беҳтар аст, бинобар ин ҳеч далеле барои ба таъхир андохтани тавофуқи эҳтимолӣ надорем ё вақткушӣ, аслан чунин қасде надорем.
Аз сӯйи дигар, барои тарафи омрикоӣ низ, раисиҷумҳур Тромп ва тимаш алоқаманд ба тавофуқе сареъ ҳастанд, бинобар ин тавофуқ кардем бо якдигар ҳамкорӣ кунем, то ҳар чи сариътар ба тавофуқ бирасем. Танҳо пурсиш ин аст, ки чӣ гуна онро ба тавофуқе одилона табдил кунем, тавофуқе бурд-бурд ва мунсифона ва ин бахши душвори моҷарост.
Бадеҳӣ аст ҳар ду тараф манофеи хосси худ ва дағдағаҳои худро доранд ва вазифаи мо ёфтани роҳи ҳалле аст, ки манофеъ ва нигарониҳои ҳар ду тарафро дарбар гирад. Бинобар ин мо дар ҳоли анҷоми вазифаи худ ҳастем. Умедворам касоне, ки ба дунболи ҷанг ҳастанд ва мехоҳанд Иёлоти Муттаҳидаро бори дигар ба ҷанге ғайри зарурӣ ва фоҷеъабор бикашонанд, муваффақ нашаванд ва иҷоза диҳанд мо диплумотҳо бо якдигар кор кунем ва роҳи ҳалли диплумотик пайдо кунем, ки ба бовари ман дар дастрас аст ва метавонад дар муддати кӯтоҳе ҳосил шавад.”
Муҷрии шабакаи омрикоӣ суол кард: “Аз назари шумо тавофуқи бурд-бурд чӣ таърифе дорад бар асоси гуфтугӯҳоятон бо Уиткофф ва Кушнер ва аз нигоҳи онҳо чӣ гуна аст? Ба назари шумо расидан ба як тавофуқи бурд-бурд, ки битавонад аз ҷанг ҷилавгирӣ кунад, чӣ гуна хоҳад буд?”
Ироқчӣ дар посух гуфт: “Тавофуқи бурд-бурд замоне аст, ки Иёлоти Муттаҳида комилан мутмаин бошад, ки барномаи ҳастаии Эрон сулҳомез аст ва сулҳомез боқӣ хоҳад монд ва дар муқобил, таҳримҳо барои Эрон лағв шавад.
Ман ба таҷаммӯъи низомӣ дар атрофи кишварамон ишора намекунам, зеро ин иқдом комилан ғайри зарурӣ ва бефоида аст. Роҳи ҳалли диплумотик дар дастраси мост. Наметавонем ба роҳатӣ ба он даст ёбем. Ман дар солҳои гузашта дар ин ҳавза фаъолият доштаам ва бо тарафҳои мухталиф музокира кардаам. Намедонам, ки тавофуқ даст ёфтанӣ аст, аммо бояд одилона ва мубтанӣ бар роҳи ҳалли бурд-бурд бошад.
Гузинаи низомӣ фақат авзоъро печидатар мекунад ва на танҳо паёмадҳои фоҷеъабор барои мо, балки шояд барои кулли минтақа ва барои ҷомеъаи байналмилалӣ хоҳад дошт, ки аз ташдиди танишҳои мухталиф ва ҷангҳо дар минтақаи мо ва фаротар аз он хаста шудаанд.”
Чароии шиори “Марг бар Омрикои эрониён”
Муҷрӣ пурсид: “Бо тавваҷуҳ ба ин афзоиши танишҳо гоми баъдӣ чист? Оё сареътар ба музокиракунандагони омрикоӣ барои ёфтани роҳи расидан ба тавофуқ боз хоҳед гашт? Оё ҳамчунон бар ҳамон замонбандии қаблӣ ҳастед?”
Ироқчӣ хотирнишон кард: “Гоми баъдии нерӯҳои мусаллаҳи мо мавзӯи ҷудогона аст. Ман бо он бахш сарукор надорам. Ман кори худамро анҷом медиҳам. Гоми баъдӣ барои ман ироаи пешнависи як тавофуқи эҳтимолӣ ба ҳамтоёнам дар Иёлоти Муттаҳида аст. Фикр мекунам тайи чанд рӯзи оянда ин пешнавис омода хоҳад шуд.
Пас аз таъйиди ниҳоии мақомоти болотар, ба Стив Уиткофф таҳвил дода хоҳад шуд ва шояд ба ҷаласае дигар барои гуфтугӯ дар бораи он ниёз бошад, то сипас кор бар рӯйи матни он пешнависро оғоз кунем, умедворем ба натиҷае матлуб бирасем. Ин нақшаи роҳи пеши рӯйи ман аст ва гумон намекунам замони зиёде бибарад. Шояд зарфи як ҳафта ёкаме бештар битавонем музокироти ҷаддӣ бар сари матнро оғоз кунем ва ба натиҷа бирасем.”
Муҷрии омрикоӣ суол кард: “Бадеҳӣ аст, ки аз соли 1979 то кунун, эрониён дар хиёбонҳо шиори “Марг бар Омрико!” додаанд ва парчами Омрикоро сӯзонданд ва омрикоиҳоро душмани худ донистаанд. Мехоҳам бидонам, оё мавзеъи кунунии давлати Эрон ин аст, ки Иёлоти Муттаҳида душмани он аст?”
Ироқчӣ посух дод: “Шумо мебинед, ки Иёлоти Муттаҳида чӣ иқдомоте алайҳи мо анҷом медиҳад ва хусуматҳое, ки алайҳи мо нишон медиҳад ва таҷаммӯъи низомие, ки дар атрофи мо эҷод кардаанд. Пас интизор доред мо онҳоро чӣ гуна талаққӣ кунем? Бадеҳӣ аст ин рафтор, хусумат аз сӯйи Омрико нисбат ба мост.”
Муҷрӣ пурсид: “Ман фақат барои шаффофсозӣ суол мекунам. Агар аз ин марҳила убур кунем, ки Эрон Омрикоро душмани худ медонад, оё мумкин аст ба марҳилае бирасем, ки ду кишвар аз ин вазъият убур кунанд?”
Ироқчӣ гуфт: “Аввал аз ҳама, мо мардуми Омрикоро душмани худ намедонем. Мо сиёсатҳои давлати Омрикоро алайҳи Эрон хасмона медонем. Замоне, ки ин хусуматҳо мутаваққиф шавад, он гоҳ шояд битавонем ба навъе равобити мутафовит биандешем. Ба ҳамин далел буд, ки дар соли 2015 он тавофуқро анҷом додем.
Мо тавофуқи бисёр хубе бо давлати вақти Омрико имзо кардем, аммо мутаассифона таҷрибаи хубе аз он ҳосил нашуд. Дубора вориди музокира шудем, аммо дар миёнаи гуфтугӯҳо ба мо ҳамла шуд. Бинобар ин бисёр таассуфбор аст, ки таҷрибаи хубе аз таъомул бо давлатҳои Омрико надорем.
Ба маҳзи ин ки ин бардошт тағйир кунад ва ба тавофуқе хуб бирасем, ки аз сӯйи давлати Омрико мӯҳтарам шимурда шавад ва бо ҳусни ният иҷро шавад, фикр мекунам авзоъ шурӯъ ба тағйир хоҳад кард. Бинобар ин мӯътақидам ҳама чиз ба тарафи муқобил бастагӣ дорад.”
MSNBC
Тоҷнек
tajnek.com
