Нақши занбӯри асал бар сиккаҳо
Профессор Сайфулло Муллоҷон
Шояд камтар касон донанд, ки дар илми сиккашиносӣ дар баробари ном ва акси шоҳону фармонравоёну пешвоёни сиёсӣ ва динӣ, инчунин аз ҷонварҳои гуногун, аз шеру аспу хирс сар карда то гургу уқоб низ ҳакк мешудааст. Аммо яке аз мавҷудоте ки дар сиккаҳои нахустини олам дарҷ шуда, занбури асал мебошад, ки дар ҳазораи якуми пеш аз милод зарб зада шудааст. Ҳанӯз расми бар сиккаву пул зарб задани занбӯри асал ва маҳсули он дар сиккасозии олам маъмул аст. Асали Тоҷикистон низ хушу гуворост, шояд Бонки миллии мо низ рӯзе бар сиккаи ҷашние онро ҳакк кунад.
Занбур нумоди кору талош, покизагӣ ва назму интизом ва албатта эҳдокунандаи ширинтарин шириниҳост. Онро муъҷиза низ медонанд, зеро ҳосили тағзияи занбӯр аз гулҳост ва хосияти шифоӣ низ дорад. Занбӯр пас аз макидани усораи гул (шаҳд) онро дар меъдаи махсуси худ нигоҳ медорад, ки бо меъдаи ғизоии он тафовут дорад. Сипас бо даҳон онро ба даҳони чанд занбури дигар инро мунтақил мекунад,то саранҷом ба селули мумӣ мерасонад. Ҳамин тавр асал тавлид мешавад.
Донишмандони зистшинос ва муҳити зист бар ин боваранд, ки агар насли занбӯри асал аз байн равад, ин ба коҳиши тавлиди маҳсулоти зироӣ мунҷар мегардад, зеро занбӯри асал нақши муҳим дар гардафшонӣ ё гардолудшавии гиёҳон дорад. Инчунин экосистемаи табиӣ низ тахриб мешавад. Муҳимтар аз ҳама дастархони мо аз ин неъмати бебаҳо холӣ мегардад, ки ҳеч гоҳ чунин мабод. Дар моҳи август маҳсули кандуҳои асал ҷамъ меояд ва дар баъзе кишварҳои олам онро ҷашн мегиранд. Иттифоқан моҳи аввали издивоҷро низ моҳи асал меноманд, ки гувоҳи хеле ширин будани … ҳарду аст)).
Ман ду сол асалпарварӣ карда, маҳсули хуб низ бардоштаам. Ният дорам, ки дубора онро дар боғчаам эҳё кунам. Суфраатон ҳеч гоҳ бе асал мабод!
Сайфулло Муллоҷон
Тоҷнек
