Нақши тамаддунии Эрон дар ҷаҳони муосир
Гурӯҳи “Турон”
- Эрон аз камшумор кишварҳоест, ки ваксинаи зидди курунои худро дорад ва аз нигоҳи тарҳҳои ваксинӣ дар радифи 10 кишвари пешрафтаи ҷаҳон аст.
- Сохтан, назорат ва решакан кардани сил, гепотит В, полиомелит (фалаҷи кӯдакон), дифтерия, сиёҳсурфа, казоз (столбняк), сурхак. (Аз соли 2006 полиомелит дар Эрон решакан шуда ва ин кишвар расман орӣ аз он эълон шудааст.)
- Дар миёни 10 кишвари пешрафта моҳвора месозад ва ба кайҳон мебарорад.
- Партоби моҳвораи “Сурайё” ба мадори 750 километр аз Замин ва моҳвораи “Маҳдӣ” ба мадори байзавӣ бо авҷи 1100 километр.
- Назоарти доираи 2000 километрӣ бо истифода аз мушакҳои “Сиҷҷил” ва “Хуррамшаҳр”.
- Ҷо доштан дар миёни 10 кишвари қудратманди мушакии ҷаҳон бо мушакҳои дақиқи “Хайбаршикан” ва “Фаттоҳ”.
- Бумисозии тавлиди киштиҳои зериобии “Фотеҳ” ва “Ғадир” бо қобилияти партоби мушакҳои болдор аз зери об.
- Ҷо гирифтан дар миёни 10 қудрати бартари паҳбодии ҷаҳонӣ ва пешрав будан дар ҷанги паҳбодӣ бо истифода аз паҳбодҳои камикадзеи “Шоҳид-136” ва тавоноии саркӯби системаҳои гаронқадри падофанди (ПВО) ҳавоӣ.
- Баҳрабардорӣ беш аз 95 корхонаи обширинкун дар кишвар, таъмини оби нӯшокӣ дар шаҳрҳои соҳилӣ, ниёзҳои саноатӣ ва кишоварзӣ (бо барномарезӣ барои роҳандозии аввалин корхонаи обширинкунӣ ҳастаӣ дар кишвар).
- Дувумин кишвар дар ҷаҳон, ки бо истифода аз роботи эронии “Сино” ҷарроҳӣ аз роҳи дурро анҷом медиҳад.
- Ҷои аввали биотехнологӣ дар Ховари Миёна ва ҷои сездаҳум дар ҷаҳон.
- Аз ҷумлаи 10 кишвари пешрафтаи ҷаҳон дар таҳқиқоти ҳуҷайраҳои бунёдӣ (стволовые клетки).
- Тақвияти эътибори илмии Эрон дар ҳавзаи моделсозӣ ва дармони безурётӣ ба унвони як маркази пешрав дар минтақа.
- Ҷои ҳаштум дар ҷаҳон дар пизишкии бозсохтанӣ ва ҳуҷайрадармонӣ (ҳатто болотар аз Ҷопон ва Ҳоланд).
- Аз шумори 10 кишвари бартари ҷаҳон дар дармони сактаҳои мағзии ҳод (острый инсульт).
- Донишгоҳҳои улуми пизишкии Эрон бо марказҳои пешрави ҷаҳонӣ дар дорусозӣ, самшиносӣ ва зистпизишкӣ (тибқи гузориши Scimgo) рақобат мекунанд.
- Ҳифзи ҷойгоҳи шашум дар ҷаҳон дар тавлиди улуми нано ва расидан ба рутбаи чаҳоруми ҷаҳонӣ.
- Саҳми қобили таваҷҷуҳ дар интишороти илмӣ дар ҳавзаи фановарии нано ва рутбаи панҷуми ҷаҳонӣ дар интишорот дар маҷаллаҳои Q1.
- Рутбаи аввали ҷаҳонӣ дар шумораи мақолаҳои илмҳои нано нисбат ба тавлиди нохлиси дохилиӣ.
- Пештозӣ дар саҳми ихтирооти нанофановарона дар ҷаҳон дар миёни тамоми ихтирооти сабтшуда дар Амрико ва Урупо.
- Тавлиди беш аз 17оо маҳсули нано тавассути беш аз 400 ширкати навовар ва содирот ба 49 кишвари ҷаҳон.
- Тавлиди нанодоруҳои зидди саратон ва нанокатализаторҳо барои саноати нафту газ.
- Рушди тавлидоти илмии 11 баробар зиёдтар аз миёнгини ҷаҳонӣ.
- Ҷаҳиш аз рутбаҳои поин ба рутбаи ҳафдаҳуми ҷаҳон дар тавлидоти илмӣ дар кӯтоҳтарин замони мумкин.
- Устуворсозии ҷойгоҳи дувум дар интишороти илмӣ дар байни кишварҳои мусалмон ва рутбаи аввал дар минтақа.
- Аз шумори 10 кишвари бо чархаи комили сӯхти ҳастаӣ (атомӣ).
- Тавоноии ғанисозии уран, тарроҳии сентрофуг ва тавлиди сӯхт барои реакторҳои таҳқиқотӣ.
- Дувумин бонки бузурги хуни банди ноф дар ҷаҳон бо беш аз 250 000 намуна ва бузургтарин маркази захирасозии ҳуҷайраҳои бунёдӣ дар Ховари Миёна.
- Содироти роботи ҷарроҳии “Сино” ба Индонезия, омӯзиши беш аз 212 ҷарроҳи индонезӣ ва таъсиси маркази муштараки Эрону Индонезия барои ҷарроҳии роботӣ аз роҳи дур.
- Истеҳсоли 28 навъ доруи зистӣ (биопрепарат) , рутбаи сеюм дар Осиё дар ин замина.
- Рутбаи сеюми ҷаҳон дар сабти аломатҳои тиҷоратӣ ва рутбаи ёздаҳум дар тарроҳии саноатӣ.
- Вуруд ба ҳавзаи фановарии квантӣ бо роҳандозии се озмоишгоҳ ва чандин маркази таҳқиқотии тахассусӣ.
- Партоби моҳвораҳои нав дар соли 2025, аз ҷумла “Зафар-2”, “Кавсар” ва “Поё” ва идомаи барномаи фазоӣ бо моҳвораи иртиботии “Ноҳид-2”.
Ин тамоми моҷаро нест, метавонам ҳамин тавр идома диҳам, аммо фикр мекунам барои одамҳои баҳуш ҳамин кофист.
Тарҷумаи нависандаи номвари тоҷик Юнус Юсуфӣ
Тоҷнек
