* * *
Дар ташхиси роҳ аз чоҳ ва дуруст аз нодуруст, иштибоҳи аслии мо, инсонҳо на танҳо дар имрӯз, балки аз оғози таърих (ва шояд то ба рӯзи қиёмат) ин будааст, ки гумон мекунем, роҳ дар пайравӣ аз гароише муайян аст ва тоза, омили аслӣ дар таъйини он, ё паймудани роҳи обо ва аҷдод аст ва ё гуфтаи як нафар “олим”, ки суханонаш бароямон ҳуҷҷат гардида.
Он, ки бедин аст масалан, гумон мекунад, роҳ ҳамон аст, ки фалон “донишманд” гуфта, масалан оқои Фейербах. Ва он касе ҳам, ки диндор аст, агар масеҳӣ аст, гумон мекунад, дурустӣ дар ойини масеҳият таҷассум ёфта.
Яҳудиро гумон бар ин аст, ки роҳ дар кеши яҳудият ва пайравӣ аз дастурҳои фалон Хохом хулоса пайдо карда.
Зартуштӣ аммо тасаввураш он аст, ки хушбахтӣ ва саодат барои инсон, дар фармонбардорӣ аз тавсияҳои Авастост.
Ба гумони як мусалмони шиъа, роҳ дар мазҳаби ташаюъ таҷаллӣ пайдо карда.
Мусалмони суннӣ аммо, наҷот ва растгориро фақат дар паймудани суннат ва роҳе медонад, ки саҳоба дар он қарор доштаанд ва ба гумони ӯ, ҳазрати Паёмбар (с) онро таъйин фармуда ва бақия ҳама дар чоҳанд ва дар оташ. Ва тоза, ин роҳ ба заъми ӯ, танҳо тавассути уламои аҳли суннат муаррифӣ шудааст, на ғайр.
Он гоҳ ҳамин бовар дар мост, ки водорамон мекунад, дар таъйид ва тақвияти роҳе, ки дуруст меангорем, ба ҳар василае ҳарчанд носавоб ва нодуруст ва ғайриинсонӣ чанг бизанем ва дигаронро, ки ба гумони мо, дар “чоҳ”-анд, расво бисозем.
Ҳамин бовар аст, ки як масеҳиро таҳрик намуда, то алайҳи ойини ислом, ки ба гумони ӯ ҷуз куфр нест, анвоъи дурӯғҳоро бибофад ва ҳазрати Муҳаммад (с)-ро – ки фиристодаи Худост – ба масхара бикашад ва барояш корикотур дуруст кунад.
Ҳамин бовар аст, ки як яҳудии ситезагарро водор карда, то бар зидди кешҳои дигар масалан ойини масеҳият ва дини ислом мавзеъ бигирад ва алайҳи онҳо ҳар чи аз дурӯғ аст бибофад, ба дараҷае, ки Марями Батул – модари гиромии ҳазрати Исои Масеҳ (а)-ро зане нопок ва беиффат ва бадкора муаррифӣ кунад.
Ҳамин бовар аст, ки мусалмони шиъаро водор карда барои тақвияти мазҳаби худаш, алайҳи ин ё он мусалмон, ки дар мазҳаби дигар аст, ҳарф бизанад.
Ҳамин бовар аст, ки як мусалмони сунниро масалан оқои Заҳабиро ночор сохта бигӯяд, “Наҳҷул-балоға” аслу асосе надорад, зеро агар бигӯяд, ки ин китоб дуруст аст – ва медонад, ки дуруст аст – дар он сурат, кохаш фурӯ мерезад ва роҳаш ба “чоҳ” табдил мешавад ва ҳайсияташ меравад.
Идома дорад
