Дар солҳои ахир, кишварҳои минтақаи Осиёи Миёна бо камбуди барқ ва дар тобистон бо камбуди об рӯбарӯ мешаванд.
Яке аз роҳҳои ҳалли ин мушкил, сохти ниругоҳҳои обии кучак ва мутавассит мебошад, ки истифода аз потенсиали рудхонаҳои кучакро имкон медиҳад.
Қазоқистон ва Қирғизистон ба тозагӣ баҳс дар бораи пружаҳои муштарак барои сохти ниругоҳҳои барқии обии кучакро оғоз карданд.
Узбекистон қасд дорад, то 50 ниругоҳи барқии обӣ дар солҳои оянда бисозад, аммо ба сармоягузорӣ ниёз дорад.
Ду кишвари Узбекистон ва Тоҷикистон қаблан дар ин маврид тивофуқ кардаанд ва марҳилаи аввали сохти ниругоҳро рӯи дарёи Зарафшон, ниругоҳи “Ёвон” бо зарфияти 140 меговот бо маблағи 282 миллион доллар ва дигаре ниругоҳи Фондарё бо зарфияти 135 меговот ва бо маблағи ҳудуди 270 миллион доллар оғоз кардаанд.
Далер Ҷумъа – вазири энержӣ ва манобеи обии Тоҷикистон гуфт: Дар ибтидо кори иктишоф ва баррасиҳои заминшиносӣ анҷом хоҳад шуд.
Марҳилаи дуввум, имконсанҷии пружа хоҳад буд, ки ҳудуди шаш моҳ тӯл мекашад. Дар ин марҳила маблағи ниҳоии пружа муҳосиба мешавад.
Сохти ин ниругоҳҳо аввалин пружаи бузург дар ҳамкориҳои энержии байни Тоҷикистон ва Узбекистон аст. Қарордоди сохти ниругоҳи барқии обӣ дар соли 2021 дар ҷараёни сафари Шавкат Мирзиёев, раиси ҷумҳури Узбекистон ба Тоҷикистон имзо шудааст.
Андрей Захватов – муҳандиси гидравлик ва коршиноси Осиёи Миёна гуфт: Дар сатҳи ҷаҳонӣ ин ду ниругоҳи барқӣ мушкилеро ҳал намекунад.
Ба гуфтаи вай, кишварҳои ин минтақа аз зарфияти ниругоҳҳои обие, ки насб кардаанд, аз потенсиали комили он истифода намекунанд.
Ба таври хос, Тоҷикистон аз назари потенсиали обӣ дар рутбаи ҳаштуми ҷаҳонӣ қарор дорад ва аз назари потенсиали сарона, дар рутбаи аввал ва дуввум қарор дорад.
Дар рӯи рудхонаҳо ва дарёчаҳои ин кишвар метавон даҳҳо ниругоҳҳои кучак ва мутавассит сохт.
Беш аз дусад ниругоҳи барқ дар Қирғизистон метавон сохт, ки шомили даҳҳо ниругоҳи кучак мешавад.
Бо ин вуҷуд, пас аз фурупошии Иттиҳоди Шуравӣ ва аз байн рафтани ҳалқаи энержии он ва пас аз роҳандозии теъдоде аз ниругоҳҳои барқии обии ҷадид, потенсиали рудхонаҳо ва дарёҳо андаке афзоиш ёфт.
Захватов афзуд: Дар Қирғизистон, дар соли 2022 сохти бузургтарин ниругоҳи “Қанбарота-1” оғоз шуд, аммо ин кишвар бидуни сармоягузор қодир ба такмили он нахоҳад буд.
Ин коршинос аз ҷумла далелеро, ки монеи эҳдоси ниругоҳҳои барқи обии кучак дар ин кишварҳо мешавад, рушди ҷамъият, камоб будани дарёҳо дар фасли зимистон ва камбуди будҷа ва мутахассис ном бурд.
Алма Жукенова – муовини Идораи манобеи энержии таҷдидпазири Вазорати энержии Қазоқистон эълом кард: Дар ин кишвар потенсиали ниругоҳҳои обии кучак дар оянда ҳудуди 50 дарсад аз ҳаҷми масрафи барқ дар Қазоқистонро пӯшиш хоҳад дод.
Ба гуфтаи Жукенова, се минтақаи ғанӣ аз манобеи энержии обӣ дар ин кишвар монанди ҳавзаи дарёи Иртиш бо ниругоҳҳои обии бузург, ниругоҳи Бухтарма, Шулбинская, Уст-Каменогорск, ҳавзаи дарёи Или, Копшогой, Муйнок, Сирдарё, Ҳавзаи дарёи Толос ва Чу вуҷуд дорад.
Жукенова ишора кард, ки навад дарсад аз тамоми рудхонаҳои (дарёҳои) Қазоқистон кучак ҳастанд, тӯли онҳо камтар аз сад километр аст. Сохти ниругоҳҳои обии кучак дар ин кишвар судовар аст.
Қазоқистон барои дастёбӣ ба аҳдофи худ, дар назар дорад, қарордод бо Қирғизистон ва Узбекистон дар мавриди истифода аз манобеи ҳавзаи рудхонаи Сирдаёро бознигарӣ кунанд. Ин қарордод аз соли 1998 лозимулиҷро аст ва истифода аз манобеи Сирдарё дар обёрӣ ва энержиро танзим мекунад.
