Вуҷуди шарру бадиҳо – чаро?
Маориф
“Агар бипурсанд, ин зиштиҳо ва бадиҳо, ки дар ҷаҳон аст аз кадом хазона нозил шавад, бояд гуфт, онҳо низ аз пеши он ягона меоянд, илло ин ки вақте ба Ӯ мансуб мешавад, шарру фасоду зиштӣ нест ва ҳама салоҳу ҳикмат аст. Аммо одамиён, ки дар олами ҳасту нест ба сар мебаранд, ба эътибори ниёзҳои худ, гоҳ чизеро шарр ва чизеро хайр мехонанд, дар ҳоле ки ҷуз хайр дар ҷаҳон чизе нест…”
(Ҳусайни Илоҳии Қумшаӣ, баргирифта аз китоби “Дар сӯҳбати Қуръон”)
Тавзеҳ: ин сухани оқои дуктур Қумшаӣ комилан дуруст аст; зеро мо дар ҷаҳон шарри мутлақ надорем, агар шарре ҳам ҳаст, он нисбӣ аст. Масалан, каждум, ки шарраш мехонем, барои мо одамиён як мавҷуди шарр маҳсуб мешавад, чаро ки ҷуз шарорат ҳеч хайре аз ноҳияи ӯ ба мо намерасад. Аммо чӣ касе гуфта, ки ин шарорати каждум мутлақ аст? Бадии ӯ нисбат ба мо одамиён аст, на ба сурати мутлақ. Чи басо ҳамин каждум ба Худои худ шикоят кунад, ки бор илоҳо! Чаро дар ин ҷаҳон мавҷуди шаруре мисли ҳамин одам офаридӣ, ки вақте маро дид, қасди куштани маро мекунад ва тоза ин инсон дар бораи ман мегӯяд:
Неши ақраб на аз раҳи кин аст
Иқтизои табиаташ ин аст
Мо одамиён, ба назари ҳамин каждум, як мавҷуди шарурем, яъне шаррем…
Хулоса, ҳар чӣ дар ҷаҳон ҳаст, ҷуз хайр нест; зеро Худо ҷуз хайр халқ намекунад, ҳар чӣ дар ҳастӣ ҳаст, хайр аст… ва шарр як амри нисбист.
(Сайидюнуси Истаравшанӣ)
Тоҷнек
