Пойгоҳи низомии Багром
Al-monitor: “Багром, конуни рақобати Омрико, Эрон ва Чин дар минтақа аст”
Байналмилал
Ба навиштаи як нашрияи омрикоӣ, Багром, танҳо як пойгоҳи низомӣ нест, балки як баргаи роҳбурдӣ ва намодин дар рақобат миёни Вошингтун, Пекин ва Теҳрон аст; пойгоҳе, ки ҳар гуна талоши Вошингтун барои бозпасгирии он, метавонад мувозанаи қудрат дар Осиёи Миёна ва мафҳуми ҳокимияти Афғонистонро ба шиддат таҳти таъсир қарор диҳад.
Нашрияи омрикоии Al-monitor дар гузорише, ба барраси тамаркузи дубора бар пойгоҳи Багром ва нақши он дар рақобати қудратҳои ҷаҳонӣ пардохтааст. Дар ин гузориш таъкид шуда, ки мавзӯъ танҳо намодин нест, балки иқдоме аз сӯйи давлати кунунии Омрико ба риёсати Дунолд Тромп барои тасбити нуфуз дар Осиёи Миёна аст.
Al-monitor дар ин гузориш ишора кардааст, ки Тромп дар нишасти хабарии 18 сентябр, аз Толибони Афғонистон хост, пойгоҳи Багромро ба Омрико бозгардонад ва ҳушдор дод, ки дар ғайри ин сурат, Афғонистон муҷозот хоҳад шуд. Тромп аз замони оғози риёсати ҷумҳуриаш тими амниятии худро ба таври маҳрамона таҳти фишор гузошта, то роҳҳои бозпасгирии ин пойгоҳро – ки дар соли 2021 тавассути Омрико тахлия шуд – баррасӣ кунанд.
Мавзеи Толибон ва чашмандози музокира
Ин гузориш тасреҳ кардааст, ки Толибон билофосила дархости Тромпро рад карда ва дар баёнияе дар 21 сентябр, бар истиқлол ва тамомияти арзи Афғонистон таъкид кардааст. Багром, ки дар 50 километрии Кобул қарор дорад, бузургтарин пойгоҳи низомии Омрико дар тӯли 2 даҳаи ҷанг буд.
Al-monitor ҳамчунин навишта, ки Адам Бёлер, фиристодаи вежаи Тромп дар умури гаравгонҳои омрикоӣ, бо Амирхон Муттақӣ, вазири хориҷаи Толибон дар Кобул дидор карда ва ин нишон медиҳад, ки тамосҳои маҳдуде ҳамчунон вуҷуд дорад. Тромп дар нишасти муштарак бо Кир Стармер, нахуствазири Бритониё низ гуфт, Омрико аҳрумҳое дар баробари Толибон дорад ва таъкид карда, “онҳо ба чизҳое аз мо ниёз доранд”.
Ба навиштаи гузориш, сенарияҳои эҳтимолӣ шомили иҷораи пойгоҳ, ба расмият шинохтани давлати Толибон ё ироаи кӯмаки иқтисодӣ аст, агарчӣ Тромп эҳтимоли истифода аз нерӯи низомиро ҳам рад накардааст. Ба нақл аз таҳлилгарон дар ин гузориш, тавофуқи қаблии Омрико бо Толибон шомили тазминҳои амниятӣ дар баробари дарёфти кӯмак буд, аммо акнун равобити Толибон бо Ҳинд ва Чин авзоъро печидатар кардааст. Ториқ Фарҳодӣ, коршиноси сиёсӣ низ гуфта, бозгашти Омрико бо зӯр мунтафӣ аст, аммо чорчӯбе барои ҳамкории оянда, ки Багромро ҳам шомил шавад, дар баландмуддат имконпазир хоҳад буд.
Аҳаммияти стратегӣ дар иртибот бо Чин
Ин гузориш навиштааст, ки Тромп шахсан бар наздик будани Багром ба Чин таъкид карда ва гуфта, ин пойгоҳ “як соат бо маҳалле, ки Чин силоҳи ҳастаӣ месозад фосила дорад”. Ишораи ӯ ба маркази “Луп Нур” дар Синкёнг будааст. Гузориш ҳамчунин ба гузориши Вазорати дифоъи Омрико дар бораи афзоиши тавони мушакӣ ва ҳастаии Чин пардохтааст.
Дар вокуниш, Лин Тсзян, сухангӯи Вазорати хориҷаи Чин ҳушдор дод, ки Пекин аз доман задан ба таниш ва рӯёрӯӣ дар минтақа ҳимоят намекунад ва ояндаи Афғонистон бояд тавассути мардуми ин кишвар таъйин шавад.
Ин гузориш тавзеҳ додааст, ки бозгашти Омрико ба Багром метавонад бар сармоягузориҳои Чин дар Афғонистон ва пружаҳои муртабит бо “камарбанд ва ҷодда” асар бигузорад. Ҳамчунин манобеъи маъдании Афғонистон аз ҷумла аносири нодири хокӣ метавонад аз аҳдофи аслии Омрико бошад.
Эрон ва Багром
Al-monitor таъкид кардааст, ки Тромп бо ҳушдор нисбат ба ин ки дар сурати бознагардондани пойгоҳ, “иттифоқоти баде хоҳад афтод”, нишонае аз мавзеъи таҳоҷумитар додааст. Бино бар ёддошти мунташиршуда дар нашрияи Tehran Times, контроли Багром ба Омрико имкон хоҳад дод, амалиёти паҳподӣ, назорати электроник, эъзоми сареъи нерӯҳои вежа ва ҳамалотеро алайҳи манофеъи Эрон иҷро кунад. Press TV низ ёдовар шуда, ки ҳарчанд ин имтиёзҳо барои Омрико воқеӣ ҳастанд, аммо ишғоли дубораи Багром ин пойгоҳро ба як ҳадафи роҳат барои ҳамалоти зидди омрикоӣ табдил мекунад ва мусталзими ҳазинаҳои сангини амниятӣ барои Вошингтун аст.
Бо ин ҳол, ба навиштаи гузориш, Навед Алӣ Шайх истидлол карда, ки арзиши Багром барои назорат бар Эрон андак аст, чаро ки Омрико барои маъмуриятҳое аз ин қабил ба новҳои ҳавопаймобар ва пойгоҳҳои дигаре дар минтақа такя мекунад.
Ин гузориш дар поён натиҷагирӣ карда, ки Багром танҳо як пойгоҳи низомӣ нест, балки як баргаи роҳбурдӣ ва намодин дар рақобат миёни Вошингтун, Пекин ва Теҳрон аст; пойгоҳе, ки ҳар гуна талоши Омрико барои бозпасгирии он метавонад мувозинаи қудрат дар Осиёи Миёна ва мафҳуми ҳокимияти Афғонистонро ба шиддат таҳти таъсир қарор диҳад.
tajnek.com
Тоҷнек
