Нисбӣ будани ахлоқ ба чӣ маъност?
Оё ахлоқ нисбӣ аст?
Усули аввалияи ахлоқ, меъёрҳои аввалияи инсоният ба ҳеч ваҷҳ нисбӣ нест, мутлақ аст, вале меъёрҳои сонавӣ нисбӣ аст.
Иддае мӯътақиданд, ки ба таври куллӣ ахлоқ нисбӣ аст.
Яъне меъёрҳои хубу бади ахлоқӣ нисбӣ аст ва ба иборати дигар, инсон будан амре аст нисбӣ.
Маънои нисбияти як чиз ин аст, ки он чиз дар замонҳо ва маконҳои мухталиф тағйир мекунад. Як чиз дар як замон, дар як шароит, аз назари ахлоқӣ хуб аст, ҳамон чиз дар замон ва шароити дигар зидди ахлоқ аст. Як чиз дар як авзоу аҳвол инсонӣ аст, ҳамон чиз дар авзоу аҳволи дигар зидди инсонӣ аст. Ин, маънии нисбияти ахлоқ аст, ки бисёр ба сари забонҳо афтодааст.
Усули аввалияи ахлоқ, меъёрҳои аввалияи инсоният ба ҳеч ваҷҳ нисбӣ нест, мутлақ аст, вале меъёрҳои сонавӣ нисбӣ аст. Ва дар ислом ҳам мо бо ин масъала мувоҷеҳ ҳастем, ки ин баҳсе, ки роҷеъ ба сираи набавӣ мекунем, ин матлабро тадриҷан тавзеҳ хоҳад дод.
Дар сираи Расули Акрам як силсила усулро мебинем, ки инҳо усули ботил ва мулғо аст. Яъне пайғамбар дар сира ва равиши худаш, дар мантиқи амалии худаш ҳаргиз аз ин равишҳо дар ҳеч шароите истифода накардааст, ҳамчунон ки имомони дигар ҳам аз ин усул ва меъёрҳо истифода накардаанд. Инҳо аз назари ислом бад аст дар тамоми шароит ва дар тамоми замонҳо ва маконҳо…
(Сайре дар Сираи набавӣ – Муртазо Мутаҳҳарӣ)
tajnek.com
Тоҷнек
